Wat gaan we doen

Sommige kinderen hebben het gevoel geen talent te hebben om muziek te maken,
of het blijkt uit een gesprek met ze, dat muziek moeilijk voor hen te begrijpen is of aan te voelen. Een leuke ‘’start’’ manier om bij dat begrip en vooral gevoel in de buurt te komen is kinderen te attenderen op de toon die ze gebruiken/’’aanslaan’’ als ze tegen anderen praten. Sta even stil bij, op hoeveel manieren we het woordje JA kunnen uitspreken. Het is altijd weer verrassend op hoeveel manieren dat kan, en je alleen dus met intonatie al iets behOORlijk duidelijk maken.

Bij muziek werkt het net zo, hoe bedoeld een muzikant het die voor jou speelt? Welk gevoel zit er achter zijn of haar muziek? En op ‘’wat voor toon’’ speel je het misschien straks zelf. Het gebruik van een sampler is een prima manier om kinderen ‘’wakker te schudden’’ stil te staan bij wat luisteren ook al weer is. Het leren luisteren en aanvoelen van klank / muziek is iets heel waardevols. ( sampler (klankvanger) een ‘’gereedschap’’ waarmee je (jouw eigen) klank eenvoudig kan opnemen, en er even eenvoudig eindeloos klank aan kan toevoegen, en deze klankkleuren voor je herhaald)

Er gebeurt zoveel om ons heen in dit moderne en hectische en snelle tijdperk, dat de tijd om aandachtig te kunnen luisteren steeds meer lijkt te ontbreken. Als de boodschap van iemand al in de ‘’intonatie basis’’ aan je voorbijgaat, is ook de wil/zin om te luisteren naar welke boodschap dan ook duidelijk minder. In het reguliere basisschool onderwijs krijgen visuele beelden met de moderne media in hoog tempo sterk de overhand de laatste tijd. Het auditieve word soms verwaarloosd. Maar dit is bij benadering nog niet zo heel lang aan de gang. We zijn daarom op een punt aangekomen in 2014 waarin we een klein deel van de kinderen weer beter moeten leren luisteren, en bij het merendeel hoeven we het luisteren ‘’slechts’’ weer even wakker te schudden.
Onze gehoor zintuigen zijn al meteen na een paar maanden actief in de moederbuik. Hoe je jezelf als mens ontwikkeld hangt ondermeer af van hoe je waarnemingen van al je zintuigen in je hersenen vertaalt. Elke waarneming (horen, voelen, ruiken, proeven, zien) wordt vertaald naar een positief of negatief gevoel in je hersenen. En je hersenen zullen er heel menselijk ook alles aan doen om positieve gedachten of signalen te versterken en negatieve gedachten of signalen te vermijden.

Kinderen stellen zich soms de dingen voor op basis van hoe, en wat er tegen deze kinderen verteld wordt. Of ze het goed of niet goed doen volgens anderen. Of omdat er in bepaalde situaties een bepaald gevoel ontstaat in hun leven. Dit wordt allemaal onthouden in de hersenen. Ook heel menselijk is een bepaald aangeleerd gedrag dat soms alleen maar ‘’schijnbaar’’ negatief of positief gedrag veroorzaakt, kinderen kopiëren vaak hun ouders en alle mensen om zich heen.
Het is aan de muziekdocent om te kunnen constateren wat de ‘’luisterbasis’’ van een kind is en hoe het kind hierin vordert. Om hier zo goed als mogelijk op in te kunnen spelen.
Voor een kind waar in die jonge levens jaren zoveel aan gevoel gevormd word, is het dus belangrijk weinig negatieve herinneringen te krijgen bij het ontwikkelen van het luisteren (of beter gezegd: ‘hier geen negativiteit in opgelegd te krijgen’). Een kind dat bijvoorbeeld vals zingt en/of slecht luistert, heeft waarschijnlijk nooit geleerd of zelfs ook maar de kans gehad om positief gestimuleerd goed te luisteren naar wat hierin belangrijk is, en hierin te kunnen groeien. Dat het positieve effect van goed luisteren ook in het sociale leven tot uiting zal komen mag duidelijk zijn.

Je stem in een sampler brengen is je zelf meteen terug horen en daar weer klankkleur lagen opleggen met die zelfde stem, dat is leren de oren en hersenen anders te laten luisteren dan je ooit gewend was. Met de sampler kun je de gestapelde stemmen ook snel gemakkelijk ter plekke wissen, net zo lang dat het naar je zin is, hoe vaker je dat doet, hoe sneller het naar je zin zal gaan. En ‘’elke fout’’ word altijd gehoord door de docent als een positief experiment, waarin van alles mis mag gaan. De kinderen moeten het besef krijgen dat fouten je ergens brengen, en hierin juist dingen ontdekt worden. Dit je misschien kan leren aanvoelen waar je uiteindelijk heen wil met je stem/muziek.

Als je als muziekdocent met een sampler werkt moet je in staat zijn te reageren op de gevarieerde inbreng van de deelnemer. En van de klas verwachten dat hier aandacht voor is. Elke deelnemer verdient die aandacht dubbel en dwars, en de luisterende klas die >>aandacht geeft<< leren daar ook weer veel van.

Wil dit alles dan uiteindelijk zeggen dat dit kind later bijvoorbeeld heel goed muziek gaat spelen? We kunnen in de meeste gevallen stellen dat dit pas echt gebeurt, als bij een kind op een bepaald moment ook de wil en de overtuiging ontstaat een ‘’instrument’’ te kiezen, en dit echt wil leren bespelen. Of (erbij) te willen zingen. Met misschien wel eigen geschreven teksten. En hoe krijg je in de basis dat gevoel en wilskracht nou beter tevoorschijn ‘’getoverd’’ dan door eerst puur plezier in het maken van klank / muziek te krijgen. En niet meteen te maken krijgt met de moeilijkheidsgraad van het bespelen van sommige instrumenten. Met voornamelijk de stem hebben de kinderen nu ook de sampler goed leren gebruiken. Deze zelfde sampler is iets verderop ook een prachtig ‘’gereedschap’’ om deze voor opnames een muziekinstrument te gebruiken. En een paar stappen verwijderd van het opnemen van eigen muziek op de computer.
Vanaf de onderbouw kan je werken met abstracte klanken en klankpoëzie die op speelse wijze letters en hun klank onder de aandacht brengen, plezier te hebben met en door klank. Hoe hoger de groep hoe meer er ook gewerkt mag worden met ‘’song structuren’’ en taal met betekenis. Evenals tempo, maatsoorten, ritmes. Enz. Bij alle spelvormen (vooral in het begin stadium) is het belangrijk de mystiek van muziek maken zo min als mogelijk ‘’aan te tasten’’ door bijvoorbeeld een overdaad aan theoretische uitleg, het is vaak de chemie van klanken en spontaan samenspel die enorm verrassend stimulerend kunnen werken, als het gaat om daadwerkelijk zin te krijgen muziek te willen maken. En dit met je hart en lichaam te kunnen voelen.

Iedereen kan dat gevoel voor klank/muziek bij zich zelf door ontwikkelen. En misschien zelfs dus echte zin krijgen muziek te willen maken. Daar eerst zin in krijgen is dus erg belangrijk. En hierdoor weer veel willen oefenen en ‘’fouten’’ durven/kunnen maken! En of je nu niet muzikaal, of wel muzikaal genoemd word, het zegt helemaal niets over wie er op lange termijn ‘’beter’’ begrepen/aangevoeld gaat worden door veel luisteraars met zijn of haar muziek.
Of nog belangrijker, wie zelf het gelukkigst gaat worden van haar of zijn muziek.

Jan Schellink

Waar en wanneer

Start Op afspraak
Locatie Nederland

Tijden en kosten in overleg nader te bepalen.

Georganiseerd door


Jan Schellink
Luisteren in de brede zin van het woord.

Mijn cursussen